Lenfödem, lenfatik sistemdeki bir bozukluk nedeniyle lenf sıvısının dokularda birikerek, genellikle kol ve bacaklarda şişliğe yol açtığı kronik bir durumdur. Genellikle kanser tedavileri (lenf bezlerinin alınması, radyoterapi) sonrası ortaya çıkar. Lipödem ise, genellikle kalça ve bacaklarda ağrılı ve simetrik yağ birikimiyle karakterize, farklı bir durumdur. Her iki rahatsızlık da kişinin hareket kabiliyetini, kıyafet seçimini ve psikolojisini derinden etkileyebilir.
Bu iki durumun yönetimi, “Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi” olarak bilinen, özel eğitim ve uzmanlık gerektiren bir rehabilitasyon yaklaşımını gerektirir. Bu tedavinin temel amacı, biriken sıvıyı vücuttan uzaklaştırmak, şişliği azaltmak ve elde edilen sonucun korunmasını sağlamaktır. Bu süreç, mutlaka bu alanda sertifikalı bir fizik tedavi doktoru veya fizyoterapist tarafından yönetilmelidir. Doç. Dr. Esra Erkol İnal, İstanbul Büyükçekmece’de bulunan ve Beylikdüzü, Esenyurt, Avcılar gibi çevre ilçelerden de hasta kabul eden kliniğinde, lenfödem ve lipödem için kapsamlı bir tedavi programı sunmaktadır.
Tedavi, genellikle yoğun bir başlangıç fazı ve ardından hastanın kendi kendine uygulayacağı bir koruma fazından oluşur. Kliniğimizde uygulanan manuel lenf drenajı ve bandajlama teknikleri, hastaya özel olarak öğretilen evde bakım ve egzersiz programı ile desteklenerek tedavinin kalıcılığı sağlanır.
- Lenfödem ve Lipödem Rehabilitasyon Programının İçeriği:
- Manuel Lenf Drenajı (MLD): Lenf sıvısının akışını elle yapılan özel, ritmik masaj teknikleriyle yönlendirme.
- Kompresyon (Bandajlama ve Bası Giysisi): Şişliği azaltmak ve geri dönmesini önlemek için uygulanan çok katlı bandajlama ve kişiye özel bası giysileri.
- Cilt Bakımı: Lenfödemli bölgede enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik özel cilt bakımı ve hijyen eğitimi.
- Terapötik Egzersizler: Lenf akışını destekleyen, pompa mekanizmasını çalıştıran özel egzersiz programları.
- Hasta Eğitimi: Hastanın durumunu yönetebilmesi için kendi kendine bandajlama, egzersiz ve dikkat etmesi gerekenler hakkında detaylı bilgilendirme.
Lenfödem, lenfatik sistemdeki kalıcı bir hasara bağlı olduğu için kronik bir durumdur ve “tamamen geçmesi” söz konusu değildir. Ancak, doğru ve sürekli bir tedavi ile şişlikler çok büyük oranda kontrol altına alınabilir, normal veya normale yakın bir uzuv hacmi elde edilebilir ve bu durum korunabilir. Amaç, hastalığı yöneterek kişinin normal yaşamına devam etmesini sağlamaktır.
Evet, tamamen farklıdır. Normal masaj, kaslara yönelik daha derin ve basınçlı bir uygulamadır ve lenfödemli bir bölgeye yapılması zararlı olabilir. Manuel lenf drenajı ise, sadece cilt ve cilt altını etkileyen, son derece hafif, ritmik ve lenf akış yönüne göre yapılan özel bir tekniktir. Mutlaka bu konuda eğitim almış bir uzman tarafından yapılmalıdır.
Genellikle evet. Tedavinin yoğun fazında bandajlama ile şişlik en aza indirildikten sonra, elde edilen bu sonucu korumak için gündüzleri düzenli olarak kişiye özel ölçüyle yapılmış bası giysilerinin giyilmesi gerekir. Bu, tedavinin en önemli parçasıdır ve şişliğin tekrar oluşmasını engeller.
Hayır, farklı durumlardır. Lipödem, ağrılı ve simetrik bir yağ dokusu birikimidir ve genellikle ayakları etkilemez. Lenfödem ise lenf sıvısı birikimidir ve genellikle tek taraflı başlayabilir, ayakları da içerebilir. Ancak ileri evre lipödem, lenfatik sistemi de etkileyerek lenfödeme yol açabilir (lipo-lenfödem). Doğru tanı için mutlaka bir hekim değerlendirmesi gerekir.
